Salı günü Umut Varol Podcast’te anlattığım “kısa dopamin” ve beyin sisi konusuyla ilgili bir detayı bugün paylaşacağımı söylemiştim. Kendi hayatımdan çok net bir zirve odaklanma deneyimini ve bunun arkasındaki mekanizmayı anlatmak istiyorum.
Podcast kaydederken bölünmemesi ve ekstra ses olmaması için telefonumu kapatıp diğer odaya bırakıyor ve bilgisayarımın internet bağlantısını kesiyordum. Kayıt sırasında zaman akıp gidiyor, saatler birbirini kovalıyordu. Fakat diğer zamanlarda bu tür bir derin odaklanmayı yaşamak çok daha zor oluyordu. Sonra bunun sebebini araştırmaya başladım.
“Dikkat Artığı” Sıfırlanıyordu
Telefon masada sadece ekranı kapalı şekilde dursa bile, beyin arka planda “Mesaj geldi mi, bildirim düştü mü?” gibi olasılıkları sürekli kontrol etmeye eğilimli olabiliyor. Telefonu tamamen kapatıp bilgisayarın internetini kestiğimde, farkında olmadan zihnimde açık kalan “arka plan sekmelerini” kapatmış oluyordum. Potansiyel uyaranlar ortadan kalktığı için, beyin sürekli tetikte olma halinden daha kolay şekilde tek bir işe odaklanma moduna geçebiliyordu.
Bildirim olmasa bile bir günde telefonunu kaç defa kontrol ediyorsun?
Zahmetsiz Kaçış Yolları Tıkanıyordu
Beyin, enerji tasarrufu eğiliminde olduğu için zihinsel olarak zorlandığı veya tıkandığı anlarda en kolay ve en az çaba gerektiren yollara yönelmeye eğilimlidir (telefonu kontrol etmek, yeni sekme açmak gibi). İnternet kapalı ve telefon erişilemez olduğunda bu kaçış davranışları zorlaşır. Böylece beyin, dikkatini dağıtmak yerine mevcut işi sürdürmeye daha çok yönelmek zorunda kalır.
Bir mail yazarken zorlandığınızda “bir kahve alayım” diye yerinizden kalktığınız olmadı mı veya aniden telefona uzandığını anlar?
Akış Modu
Sürekli tüketen bir konumdan, mikrofon karşısında aktif olarak üretim yapan bir konuma geçtiğimde dikkat daha stabil hale geliyordu. Dikkat dağıtıcı uyaranlar azaldığında yürütücü kontrol sistemleri daha baskın çalışıyor ve yaptığım işe daha derin şekilde odaklanabiliyordu. Bu durumda zaman algısı zayıflıyor ve saatlerce kesintisiz bir odaklanma mümkün olabiliyordu.
Yemek yaparken zamanın nasıl geçtiğini fark etmediğin oldu mu? Bıçakla dikkatli doğramak, tencereyi kontrol etmek, baharatları sıralamak ve ölçüleri ayarlamak gibi süreçlerde benzer bir yoğunlaşma yaşanabiliyor.
Telefonu kapatıp bilgisayarın internet bağlantısını kesmek, zihne şu net koşulu oluşturuyordu: “Şu anda bu odadan ve bu işten başka bir seçenek yok.” Bu koşul altında beyin, dikkatini bölmek yerine mevcut göreve daha uzun süre ve daha derin şekilde odaklanabiliyordu.
Nöroplastisite; beynimiz statik bir yapı değildir.
Peki neden bu basit yöntem odaklanmamızı üst seviyede arttırmaya başlıyor?
Daha önce üzerine konuştuğumuz “nöroplastisite” (beynin esnekliği) kavramı, beynimizin statik bir yapı olmadığını, tam aksine, gün içinde en çok hangi nöral patikaları kullanırsak o yolları otoyola dönüştürdüğünü, kullanmadıklarımızı ise zamanla budayıp yok ettiğini anlatıyor.
İşte tam da bu yüzden bir çoğumuz beyin sisiyle mücadele ediyoruz. Ülkemizde sosyal medya kullanımının 3 saate yaklaştığı ve ortalama bir sosyal medya kullanıcısının günde 5000 civarında farklı içeriğe maruz kaldığını düşünürsek, aklımızın sürekli karışık olmasının en büyük sebebini buna bağlayabiliriz. Beynimizin işleyemeyeceği daha doğrusu anlamlandıramayacağı kadar fazla ve hızlı tüketim.
Odaklanma ve sonrasında fikir üretimini arttırabilmek için, olabildiğince kendimizi korumayı öğrenmeli ve bu konuda radikal sorumluluk almalıyız.
Sorum şu ;
Elindeki akıllı telefondan kurtulup, sadece aramalara yanıt verebileceğin tuşlu bir telefona geçmeyi kaç defa düşündün?
Umut Varol 21.05.2025 | İzmir
Mentörlük İçin : Harekete Geç ve Devam Et
Bu mailleri her perşembe almak için, aşağıdan katılabilirsin.
